Wat is ‘Regisseren van IT’?
In ‘Kijk op Regie’ willen we je in een reeks artikelen deelgenoot maken van onze visie op en aanpak van regie en regisseren. In dit tweede artikel de vraag: wat is ‘Regisseren van IT’?
Wat is ‘Regisseren van IT’?
Aan het einde van het eerste artikel zijn we tot de volgende definitie van ‘regisseren’ gekomen en hebben we de vier regietaken als onderdeel van deze definitie gesteld:
“Regisseren is het geven van richting aan, organiseren van, begeleiden van en evalueren van de samenwerking tussen partijen met als doel het onderwerp van regie te realiseren.”
In het eerste artikel hebben we ons gericht op regisseren van films, dirigeren van orkesten en coachen van sportteams. Kunnen we bovenstaande definitie nu ook toepassen op IT?
Als we kijken naar ‘Regisseren van IT’ dan zijn er twee delen van de definitie die verder gespecificeerd moeten worden: ‘de partijen die samenwerken’ en ‘het onderwerp van regie’.
Welke partijen moeten samenwerken?
Bij films, optredens en wedstrijden ligt de focus op de uitvoerders: de acteurs, de muzikanten, de spelers. De toeschouwers blijven wat buiten beeld als het om regie gaat.
We gaan niet expliciet aan alle toeschouwers vragen wat zij precies voor film, optreden of wedstrijd willen. Al is het natuurlijk impliciet wel belangrijk wat de toeschouwers willen. Anders kijkt er niemand naar een film en komt er niemand naar een optreden of wedstrijd.
Bij IT moet de vraagzijde wel expliciet betrokken worden. De verschillende bedrijfsonderdelen en gebruikersgroepen maken gebruik van IT en hebben hier vaak hun eigen specifieke eisen aan en wensen voor, qua betrouwbaarheid, functionaliteit, ondersteuning, etc. van IT.
We moeten dus niet alleen de partijen aan de aanbodzijde (service providers) laten samenwerken, maar ook de partijen aan de vraagzijde (service consumers). En nog beter … service consumers en service providers met elkaar verbinden.
Binnen IT is regisseren dus gericht op de samenwerking tussen service consumers onderling, service providers onderling en tussen deze beide groepen samen.
Laat duidelijk zijn dat de Engelse term ‘service consumers’ meerdere rollen omvat. Zo betreft het hier zowel de eindgebruikers als de opdrachtgevers. En deze kunnen zowel binnen de organisatie zijn als extern. Er zijn dus vele stakeholders aan de vraagzijde.
En dit is aan de aanbodzijde (service providers) niet anders. Deze partijen zijn ook zowel extern de organisatie (leveranciers) als intern. Allen dienen samen te werken.
Wat is het onderwerp van regie?
Dat is natuurlijk IT. Daarom heet het ook ‘Regisseren van IT’. En een persoon die regie voert is dan ook een IT-Regisseur. Ik wil dit echter graag iets concreter te maken.
Zelf zou ik het onderwerp van regie graag vanuit de beleving van de Service Consumer zien. Een film is er voor de kijkers, een concert is er voor de luisteraars en een sportwedstrijd … daarvan wil je toch ook wel dat de toeschouwers naar iets spannends en aantrekkelijks kijken.
Het onderwerp van regie moet dus gericht zijn op eindgebruikers van IT; op de waarde die IT levert in het dagelijks werk van deze Service Consumers. Of je nu chirurg, conducteur of kassière bent. We zijn dus aan het regisseren om het werk van deze mensen makkelijker te maken.
Ik snap wel dat het gaat over business outcomes, competitive advantage, digital transformation, customer value and experience en dat de werkelijkheid wat complexer is, maar toch … ik probeer als regisseur telkens die chirurg, conducteur of kassière in gedachten te houden.
Binnen IT is regisseren dus gericht op de waarde van IT voor de Service Consumers. Je zou ook kunnen spreken over ‘de waarde van digitale diensten’ als onderwerp.
Regie binnen IT-waardestromen
Om de ‘waarde van digitale diensten’ te bepalen helpt het mij om te denken in waardestromen. Hiermee kun je laten zien dat over verschillende aspecten van deze digitale diensten regie gevoerd moet worden.
Een waardestroom is de keten van activiteiten die nodig is om een product of service te produceren en op tijd en met de juiste kwaliteit aan de Service Consumers te leveren. Het omvat alle stappen in een proces die waarde toevoegen voor de Service Consumers. Deze stappen kunnen door verschillende partijen worden uitgevoerd.
In de markt zijn verschillende benamingen voor de verschillende IT-waardestromen mogelijk, afhankelijk van het framework waar ze onderdeel van zijn:
- Plan, Change/build, Run (Gartner)
- Beleid, Projecten, Wijzigingen, Standaard diensten (DSGF)
- Strategy2Portfolio, Requirement2Deploy, Request2Fullfill, Detect2correct (IT4IT)
- Etc.
Bij Regiewijzers onderscheiden we een waardeketen met drie waardestromen (innovatie, implementatie en operatie) waarover regie gevoerd moet worden. Dit laat de volgende figuur zien.
Welke waardestromen je onderkent en hoe je ze noemt maakt niet zoveel uit. Zolang je maar duidelijk definieert wat de waarde is die geleverd wordt en aan wie precies. En het hiermee duidelijk is wat het onderwerp van regie in deze waardestroom is.
Iedere waardestroom vraagt regie
Uitgaande van de drie genoemde waardestromen (innovatie, implementatie, operatie) leidt dit dus tot minimaal drie gebieden waarop je regie moet inrichten.
De praktijk leert dat de regie over deze gebieden door verschillende teams of personen uitgevoerd kan worden, waarbij er vaak ook nog verschil is tussen regie aan de vraagzijde en de aanbodzijde.
De regie over de innovatie (plan, beleid, strategy to portfolio) is de strategische waardestroom waar de digitale strategie vorm krijgt en vertaald wordt naar concrete initiatieven (projecten, epics) via portfolio management. Dit is het domein informatiemanagers, chief information officers, architecten en senior management van leveranciers.
De regie over de implementatie (change/build, projecten/wijzigingen, requirement to deploy) is het domein van bijvoorbeeld business analisten, product owners en projectmanagers, afhankelijk van de wijze waarop we van eisen en wensen naar de bouw en invoering van digitale diensten komen.
De regie over de operatie (run, standaard diensten, request to fulfill, detect to correct) aan de aanbodzijde wordt steeds meer uitbesteed aan een operationele service integrator. De regie over de operatie aan de vraagzijde ligt vaak nog intern bij servicemanagers of bij functioneel beheer.
De moraal van het verhaal
Het onderwerp van regie hangt dus sterk af van de waardestroom waarin je je bevindt. Bij elkaar kun je het ‘Regie van IT’ noemen, maar wellicht is het onderwerp wat specifieker als je je op een specifieke waardestroom richt. Onderstaande figuur laat dit nogmaals zien.
Regie in een waardestroom moet gericht zijn op de waarde voor de Service Consumers. Een integrale aanpak binnen de waardestroom is cruciaal.
In plaats van het opsplitsen van regie aan de vraag- en aanbodzijde is het beter om de samenwerking over de gehele keten te regisseren.
Er is wat ons (Regiewijzers) betreft dan ook nog wel een verschil tussen de diverse ‘uitvoerend regisserende (coördinerende)’ rollen binnen een waardestroom, zoals servicemanager, projectmanager, informatiemanager, etc. en de ‘samenwerking regisserende’ rol van een regisseur. Oftewel de samenwerkingsregisseur.
Regisseurs van IT zijn in eerste instantie verandermanagers. Zij kunnen richting geven aan, organiseren van, begeleiden van en evalueren van de samenwerking binnen een IT-waardestroom. Zij bezitten hier de persoonlijke, organiserende en inhoudelijk vaardigheden voor.
Volgende artikelen
In volgende artikelen zullen we de genoemde waardestromen in detail onder de loep nemen. Wat gebeurt er precies in ieder gebied? Wat moet het resultaat zijn? Wat betekent het voor het type regisseur, zijn/haar taken en zijn/haar vaardigheden?